Σάββατο, 28 Μαρτίου 2009

Μάγκες, Νταήδες, Τραμπούκοι, Κουτσαβάκηδες

Του swearengen
Δευτέρα, 9 Ιουνίου 2008
20:52
Την επόμενη φορά που κάποιος θα σας ρωτήσει προκλητικά "Είσαι μάγκας ρε ?", μην βιαστείτε να απαντήσετε καταφατικά. Ψέμματα θα πείτε. Μάγκες ή μαγκίες ήταν τα τάγματα αρματωλών και κλεφτών, πριν την επανάσταση. Μαγκιώρος ήταν ο "κάπος" (αρχηγός) ενός τέτοιου τάγματος. Μετά την Επανάσταση, οι "μαγκίες" ήταν οι μικρές συμμορίες που ζούσαν στην ημιπαρανομία. Τώρα, αν μετά ταύτα, επιμένετε να θεωρείτε εαυτόν "μάγκα", προφανώς πλανάσθε.
Eπίσης, μην κορδώνεστε αν κάποιος σας αποκαλέσει "Μόρτη", εκτός φυσικά κι αν είστε νεκροθάφτης : Την εποχή του Κριμαϊκού πολέμου (1854-1857) ξέσπασε επιδημία χολέρας στην Αθήνα. Κάποιοι από τους περιθωριακούς τύπους της εποχής έγιναν -εκ των περιστάσεων- νεκροθάφτες, καθώς ο αριθμός των νεκρών είχε αυξηθεί δραματικά (πέθαναν στην επιδημία περίπου 3000 άτομα από τους 30000 κατοίκους που είχε τότε η Αθήνα).Εξ ού και ο λαός τους αποκάλεσε "μόρτηδες" από τη γαλλική λέξη mort, που σημαίνει νεκρός.
Αν τώρα, ο μικρός ανηψιός σας, τύχει να σας αποκαλέσει "Νταή", μην τον παρεξηγήσετε. Δίκιο θα έχει : Η λέξη «Dayi» (το ψηφίο “y” δεν προφέρεται) σημαίνει στην τουρκική γλώσσα «θείος», μπάρμπας. Διασταλτικά βέβαια, η έννοια περιλάβει και τον «προστάτη», τον «υπερασπιστή» του ανυπεράσπιστου -στις ανδροκρατούμενες κοινωνίες- θηλυκού. Από αυτή την έννοια, ξεκίνησε και η λέξη kabadayi, που κατ’ αρχήν σημαίνει «μεγάλος αδελφός» (μόνη η λέξη "kaba" σημαίνει αγενής, άξεστος, τραχύς). Καπανταήδες ονομάζονται και οι «αρχηγοί» τοπικών συμμοριών που ελέγχουν μία συνοικία αλλά και φροντίζουν για την απονομή «δικαίου» κατά την δική τους φυσικά άποψη.Οι απανταχού τραμπούκοι (το είδος ευδοκιμεί και στα blogs/forum), θα πρέπει να γνωρίζουν τα εξής : Το "ευγενές" είδος εμφανίστηκε κατά το έτος 1862. Επρόκειτο περί μπράβων των πολιτικάντηδων. Περιθωριακοί τύποι που χρησιμοποιούνταν κατά τον προεκλογικό αγώνα διαφόρων υποψηφίων, ασκώντας εκβιασμούς, απειλές και τρομοκρατία σε βάρος των πολιτικών αντιπάλων. Επειδή τα καφενεία στου Ψυρρή έσφυζαν από αυτούς τους περιθωριακούς τύπους, οι πολιτικοί άρχοντες αναζητούσαν ανάμεσά τους, εκείνους που θα τους στήριζαν στις δημόσιες συγκεντρώσεις. Όσοι προσλαμβάνονταν, εκτός από την χρηματική αμοιβή που εισέπρατταν, απολάμβαναν κερασμένους τους καφέδες τους, αλλά και τα κουβανέζικα πούρα τύπου "Trabucos", που μοίραζαν οι πολιτικοί άρχοντες προκειμένου να κερδίσουν την υποστήριξη όσων αποβρασμάτων είχαν βροντερή φωνή. Από κεί πήραν και τ' όνομά τους. Τα υπόλοιπα ρεμάλια, παρέμεναν άνεργα, αφού "δεν έκαναν ούτε για ζήτω" (από εκεί προέρχεται η σχετική ρήση).Για το τέλος αφήσαμε τους Κουτσαβάκηδες : Αυτοί ήσαν ταραχοποιά στοιχεία, που σύχναζαν στα καφενεία του Ψυρρή. Ήταν τύποι με μακριές μουστάκες,αφόρετο το ένα μανίκι του σακακιού τους και μυτερά παπούτσια και σε διαρκή επιζήτηση της παρεξήγησης και του καβγά. Σύμφωνα με μία εκδοχή, ο λόγος που είχαν αφόρετο το μανίκι του σακακιού τους ήταν για να προλάβουν, σε περίπτωση επίθεσης από μέλος άλλης συμμορίας, να τυλίξουν το χέρι τους και να το προτάξουν για να προστατευτούν από το μαχαίρωμα, αφού τα αλληλομαχαιρώματα ήταν σύνηθες φαινόμενο. Η "Ακρόπολις" αναφέρει πως ονομάστηκαν "κουτσαβάκηδες" επειδή υποδύονταν ότι κούτσαιναν, εξ αιτίας δήθεν τραύματος που υπέστησαν σε συμπλοκή με την αστυνομία. Αλλη εκδοχή, σύμφωνα με το "Σκρίπ", είναι πως το όνομα το πήραν από έναν Πειραιώτη, τον Δημήτρη Κουτσαβάκη, έναν εριστικό δεκανέα του ιππικού (για να πάρετε μία ιδέα, φανταστείτε τον σημερινό Usound, αλλά με μουστάκια, στολή και άλογο !). Όταν ανέλαβε τα καθήκοντα του, ως αστυνομικός διευθυντής στου Ψυρρή, ο Δημήτριος Μπαϊρακτάρης έκανε σημαντικές εκκαθαρίσεις στην περιοχή με αποτέλεσμα να απαλλάξει την Αθήνα από τους κουτσαβάκηδες. Εκτός από τη φυλάκιση και το κούρεμα με την ψιλή, έδωσε εντολή να τους κόβουν το μισό μουστάκι (υποχρεώνοντάς τους να ξυρίσουν και το άλλο μισό - θανάσιμη προσβολή για τους μάγκες της εποχής). Τους έκοβε επίσης τις μύτες απ' τα παπούτσια και το μανίκι που κρεμόταν, δηλαδή τα σύμβολα της ιδιότητάς τους.


Όχι, δεν είναι ο Φιντέλ, είναι ο φόβος και τρόμος των Κουτσαβάκηδων, Δημήτριος Μπαϊρακτάρης !




Μάρκος Βαμβακάρης : "Αντιλαλούν οι φυλακές" - Ηχογράφηση του 1936


11 σχόλια:

  1. Ά μάλιστα .... έτσι εξηγείται που εμείς θεωρούμε ως Κουτσαβάκη τον ψευτόμαγκα ... γιαυτό και λέμε στα Πειραιώτικά ''Άντε ρε Κούτσαβο'', θέλοντας να πούμε φεύγα ρε ψευτοπαλικαρά.

    Μουστάκα μεγάλη για εκφοβισμό, σακάκι φορεμένο από τη μια μεριά δείχνει φόβο, κούτσαινε στα ψέματα για να δείξει ότι έκανε τη μαγκιά του και τα έβαλε με την έννομη τάξη ... κλασσικός ΨΕΥΤΟΜΑΓΚΑΣ δηλαδή.

    Και τα μυτερά παπούτσια ??? τα είχαν για να σκοτώνουν τις κατσαριδούλες στις γωνιές??

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Κι αν καπνιζαν Montecristo , θα τους ελεγαν μοντεχριστους . Αν ομως Romeo y Julieta ??

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Πράγματι δεν κάνω ούτε για ζήτω. Αλλά σε περιμένω ξεμανίκωτη.

    Μην κρύβουμε και τις αδυναμίες μας, δεν είναι σωστό.

    Κάτι για "το Ζεν και την τέχνη της συντήρησης της μοτοσυκλέττας", έχεις υπόψιν σου;

    Αν δεν έχεις,

    έχεις πολλά ακόμα να μάθεις για το πώς τα μεγάλα πνεύματα συναντιούνται.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Καλημέρααα!!!

    Ό Μπαϊρακτάρης εξαφάνισε τους κουτσαβάκηδες από την Αθήνα, αλλά αυτοί μεταφέρθηκαν στον Πειραία όπου και από το 1900 βρίσκεται το κέντρο του ελληνικού υποκόσμου. Προσοχή, δεν αναφέρω την λέξη δίνοντάς της περιεχόμενον υποτιμητικόν.

    Ο Ηλίας Πετρόπουλος αναφέρει πως οι κουτσαβάκηδες - μπράβοι η τραμπούκοι, δρούσαν σέ ὀλη την Ελλάδα απειλώντας στους καφενέδες τους διστακτικούς ψηφοφόρους. Ο Ροῒδης στο "Παράπονο του νεκροθάπτου" περιγράφει έναν παλιό νταή,τέως βαρκάρη της Σύρας, που τον χρησιμοποιούσανε σαν τραμπούκο, " είχε μύστακα ανωρθωμένον, με λάζον εις την ζώνην και πολλάκις γαρούφαλον εις το αυτίον". Ο Παπαδιαμάντης στον "Κοσμολαῒτη" (1903) γράφει " είχε φάγει εν γρονθοκόπημα από ένα κουτσαβάκην αντιφρονούντα", στο διήγημα "Τα δύο τέρατα" (1909) λέει για τους τραμπούκους των εκλογών στη Σκιάθο " τρεις σπιθαμάς το κίτρινον ζωνάρι περί την κοιλίαν, με τρία κουμπούρια εις την μέσην και με βαρείαν κουμπούραν πολύκομπον".


    ΥΓ Μπαϊρακτάρης λεγόταν καί τό κάθαρμα πού ἧταν διοικητής τῆς Μακρονήσου, ὁταν ἡ ἐπίσημη ἑλληνική κυβέρνηση ἐξόντωνε τούς κομμουνιστές κάτω ἀπό τίς εὐλογίες τῶν Ἀμερικάνων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. μαγγούραν πολυκομπον αντί κουμπούραν, βεβαίως βεβαίως

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Μα καλά, εγώ νόμιζα ότι ΕΚΕΙ (όπως λέμε "ΤΟΤΕ", αλλά ΧΩΡΙΣ τα χαμόγελα) επιτελείτο έργον ηθικής αναμορφώσεως. Ότι οι κομμουνιστές γινόσαντε άνθρωποι. Τέλος πάντων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. εχω παει για ψαροντουφεκο, μια χαρα νησι ειναι...

    πολυχρονεμενη μου ματζεστι λουκρι, εχετε πμ...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Ο πρωινος καφες ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΜΕΡΑΣ ( ΧΑΧΑΧΑΧΑΧΑ!) , ειναι συνοδεια " Κούβας " .

    Για οσους δεν θυμιζει μονο Cohiba .

    http://www.youtube.com/watch?v=po09lcDxXIA

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή